Interne warmtewinsten realistisch invoeren

De standaardwaarde voor interne warmtewinsten in PHPP (Passive House Planning Package) is 4,9 W/m², maar deze waarde is gebaseerd op een bezettingsdichtheid van 35 m² per persoon en een continu aanwezigheidsprofiel (PHPP 10 handleiding, Passive House Institute, 2022). In bewoonde Nederlandse passiefwoningen liggen de gemeten interne warmtewinsten structureel lager: 2,7-4,8 W/m², afhankelijk van het huishoudtype (Stichting PassiefBouwen.nl meetcampagne, 2019). Het blindelings overnemen van de PHPP-standaard kan de warmtevraag kunstmatig met 10-30% verlagen (Stichting PassiefBouwen.nl gevoeligheidsanalyse, 2019). De kernvraag is hoe u per project tot een realistische invoer komt. De beslisregel hieronder geeft u een werkwijze die aansluit bij het werkelijke gebruik van een woning.

De opbouw van interne warmtewinsten in de energiebalans

Interne warmtewinsten zijn de som van warmteafgifte door bewoners, apparatuur en verlichting. In de jaarbalans verminderen deze winsten de transmissie- en ventilatieverliezen, waardoor de warmtevraag daalt. Overschatte winsten leiden tot een te lage warmtevraag in de berekening, met risico op onderdimensionering van het verwarmingssysteem en tegenvallend werkelijk verbruik.

De energiebalans luidt:

Warmtevraag (Qh) = Transmissieverliezen + Ventilatieverliezen + Infiltratieverliezen - Zonnewinsten - Interne warmtewinsten

Alle posten worden in kWh/(m²a) uitgedrukt.

Warmteafgifte door bewoners

Mensen geven continu warmte af, ook in rust. PHPP rekent met 70 W per persoon bij zittend verblijf en 100 W per persoon bij staand of licht werk (PHPP 10 handleiding, 2022). De totale bijdrage hangt af van het aantal huisgenoten en hun aanwezigheidspatroon. Een huishouden dat overdag buitenshuis werkt, levert minder warmte dan een huishouden dat thuis werkt of waar jonge kinderen aanwezig zijn.

Apparatuur en verlichting als warmtebron

Huishoudelijke apparaten zetten elektriciteit om in nuttige warmte. Een zuinig huishouden levert gemiddeld 1,5-2,5 W/m², een gemiddeld huishouden 2,5-4,0 W/m² (Stichting PassiefBouwen.nl, 2020). Verlichting draagt in de praktijk beperkt bij: met LED-armaturen en daglichtgebruik ligt de bijdrage op 0,2-0,5 W/m² (Stichting PassiefBouwen.nl meetcampagne, 2019; Stichting PassiefBouwen.nl, 2020). De PHPP-standaard van 2,8 W/m² voor apparatuur en verlichting samen is daarmee voor veel Nederlandse huishoudens aan de hoge kant.

Waarden uit PHPP, NTA 8800 en metingen vergeleken

Bron	Totale interne warmtewinsten (W/m²)	Toelichting
PHPP 10 standaard (2022)	4,9	2,1 W/m² personen + 2,8 W/m² apparatuur/verlichting; 35 m²/persoon, 24 u aanwezig
NTA 8800:2024 forfaitair	6,0	Vaste waarde voor woningbouw, ongeacht huishoudgrootte
ISO 52016-1:2017	5,0	Standaard voor wonen in internationale norm
Gemeten bandbreedte NL passiefwoningen (2019)	2,7-4,8	Spreiding door huishoudgrootte, apparatuurbezit en gedrag

Bronnen: PHPP 10 handleiding, Passive House Institute, 2022; NTA 8800:2024, NEN, 2024; ISO 52016-1:2017, ISO, 2017; Stichting PassiefBouwen.nl meetcampagne, 2019.

Beslisregel: welke waarde kiest u?

Gebruik de volgende stappen om een realistische invoer te bepalen.

Bepaal het verwachte aantal bewoners en het gebruiksoppervlak (vloeroppervlak binnen de thermische schil). Reken met 35 m² per persoon als richtlijn, maar pas aan op basis van het ontwerp.
Kies een bandbreedte op basis van huishoudgrootte (Stichting PassiefBouwen.nl richtlijn, 2020): - 1-2 personen: 2,5-3,5 W/m² - 3-4 personen: 3,5-4,5 W/m² - 5+ personen: 4,0-5,0 W/m²
Splits de posten uit in PHPP om de gevoeligheid te zien: - Personen: 70 W per persoon bij zittend verblijf (PHPP 10 handleiding, 2022). Bij 35 m² per persoon is dat 2,0 W/m². In een woning met twee bewoners en 100 m² is dat 1,4 W/m². - Apparatuur: gemiddeld 1,5-2,5 W/m² voor een zuinig huishouden, 2,5-4,0 W/m² voor een gemiddeld huishouden (Stichting PassiefBouwen.nl, 2020). PHPP vraagt het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van apparaten in kWh/(m²a); deel dit door het aantal uren in een jaar om het gemiddelde vermogen in W/m² te krijgen. - Verlichting: 2-4 W/m² bij LED, maar in de praktijk 0,2-0,5 W/m² door daglichtgebruik en lage vermogens (Stichting PassiefBouwen.nl meetcampagne, 2019; Stichting PassiefBouwen.nl, 2020).
Pas een correctiefactor toe voor deellast van apparatuur: 0,6-1,0 afhankelijk van het gebruikspatroon (PHPP 10 handleiding, 2022). Een gezin dat overdag werkt, heeft een lagere gemiddelde warmteafgifte dan een gezin dat thuis werkt.
Voer de berekening uit met twee scenario’s: een realistische (midden van de bandbreedte) en een gevoeligheidsscenario met 20% lagere winsten. Het verschil in warmtevraag mag niet meer dan 5% bedragen; bij een groter verschil moet het ontwerp robuuster worden gemaakt (dikkere isolatie, kleinere ramen, hogere luchtdichtheid).

Interne warmtewinsten realistisch invoeren in PHPP

PHPP geeft u de mogelijkheid om de posten personen, apparatuur en verlichting afzonderlijk in te vullen. Maak daar gebruik van in plaats van de standaardwaarde over te nemen. Vul het aanal bewoners in, kies een aanwezigheidsfactor die past bij het huishouden en noteer het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van apparaten en verlichting. Deel het jaarlijkse verbruik door het aanal uren in een jaer om het gemiddelde vermogen te krijgen. Controleer tot slot of de totale som niet hoger is dan5,0 W/m², tenij een grot huishouden (5+ personen) aannemelijk is.

Risico’s van overschatte interne winsten

Overschatting met2 W/m² (bijv.4,9 in plaats van2,9 W/m²) verlaagt de warmtevraag in PHPP met10-30% (Stichting PassiefBouwen.nl gevoeligheidsanalyse, 2019). Dit leidt tot:

Onderdimensionering van het verwermingssysteem: de warmtelast (piekvermogen) wordt te laag ingeschat, waardoer de installatie in de koudste periode onvoldoende vermogen levert.
Tegenvallend werkelik verbruik: de berekende warmtevraag is lager dan het gemeten verbruik, wat het vertrouwen in de rekenmethode ondermijnt.
Comfortproblemen: bij een te lage warmtelast wordt de woning mogelijk niet op temperatuur gehouden tijdens koude dagen.

Wat PHPP, NTA 8800 en dynamische simulatie wel en niet aantonen

PHPP: toont de jaarlijkse warmtevraag (Qh) en warmtelast (Ph) op basis van maandelijkse balans. Het is geschikt voor het optimaliseren van de schil en het toetsen aan passiefhuiscriteria. Het onderschat zomercomfort en dynamische effecten (warmteopslag, nachtkoeling).
NTA 8800: toont de BENG-indicatoren (warmtevraag, primair fossiel energiegebruik, hernieuwbaar aandeel). Het gebruit forfaitaire waarden voor interne winsten (6,0 W/m²) en is niet ontworpen voor passiefhuisoptimalisatie.
Dynamische simulatie (bijv. WUFI, EnergyPlus): toont het uurlijkse temperatuurverloop en koellast. Het is nodig voor zomercomfortanalyse en vochtrisico’s, maar vraagt veel invoergegevens en rekentijd.

Realistische interne lasten voor een woning

De interne last van een woning wordt bepaald door de combinate van bewoners, apparaten en verlichting. Een realistische benadering begint bij het werkelike leefpatroon van de bewoners. Vraag de opdrachtgever naar het verwachte aanal huisgenoten, hun werk- en thuisritme en het beoogde apparatenbezit. Gebruik die informatie om de bandbreedte uit de beslisregel te onderbouwen en leg de keuze vast in het PHPP-dosier, odat de aannames bij toetsing herleidbaar zijn.

Bezettingsprofiel voor een passiefhuis

Het bezettingsprofiel in PHPP gaat standaard uit van een continue aanwezigheid, wat in de praktijk zelden voorkomt. Pas dit aan door een aanwezigheidsfactor in te vullen die rekent met afwezigheid overdag, vakanties en weekenden. Een factor van0,7 is een redelijk uitgangspunt voor een huishouden waar overdag gewerkt wordt (PHPP 10 handleiding, 2022). Documenteer de onderbouwing van de gekozen factor, want de toetsende instantie kan hier om vagen.

Voorbeeldberekening

Stel: een woning van een gemiddelde omvang, met drie bewoners, zuinige apparatuur en LED-verlichting.

Bewoners: 3 × 70 W = een totaal vermogen dat, gedeeld door het vloeroppervlak, een specifieke bijdrage geeft.
Apparatuur: 2,0 W/m² (zuinig huishouden)
Verlichting: 0,3 W/m² (LED, veel daglicht)
Totaal: de som van deze posten valt binnen de bandbreedte 3,5-4,5 W/m² voor3-4 personen.

Voer de berekening uit met de middenwaarde van de bandbreedte en een gevoeligheidsscenario met20% lagere winsten. Het verschil in warmtevraag mag niet meer dan5% bedragen; als dat wel zo is, pas het ontwerp aan.

Veiligheid en vergunningseisen

Interne warmtewinsten zijn geen onderdeel van veiligheidseisen, maar overschatting kan leiden tot een te kleine verwermingsinstallatie. De BENG-berekening (NTA 8800) is verplicht voor nieuwbouw en gebruit forfaitaire waarden; een afwijkende invoer is alleen toegestaan met een onderbouwing (RVO, 2023). Raadpleeg een bevoegd adviseur voor projectspecifieke beoordeling.